စပါးခင်းရဲ့ ရန်သူတော် “ရွှေခရု”  နှိမ်နင်းရေးလမ်းညွှန်

တောင်သူဦးကြီးတို့ရေ… မိုးစပါးပဲစိုက်စိုက်၊ နွေစပါးပဲစိုက်စိုက် စပါးပင်သက်တမ်း (၁၅ ရက်မှ ရက် ၃၀ အတွင်း) အပင်နုချိန်မှာ အဆိုးရွားဆုံး ဖျက်ဆီးတတ်တဲ့ ရန်သူကတော့ “ရွှေခရု” (Golden Apple Snail) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ရွှေခရုကျပြီဆိုရင် အကောင်ရေများရင် များသလို တစ်ညတည်းနဲ့တင် စပါးခင်းတစ်ခုလုံး ပြောင်သွားတဲ့အထိ ဖျက်ဆီးနိုင်စွမ်းရှိပါတယ်။

• သိပ္ပံအမည် (Scientific Name): Pomacea canaliculata
• မျိုးရင်း (Family): Ampullariidae
• မျိုးပေါင်းစု (Class): Gastropoda
• မျိုးနွယ်စု (Phylum): Mollusca

ရွှေခရုရဲ့ မူရင်းပေါက်ဖွားရာဒေသက ဘယ်မှာလဲ?

ရွှေခရုတွေဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဌာနေမျိုးစိတ်မဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့ရဲ့ မူလဇာစ်မြစ်ဟာ တောင်အမေရိကတိုက် ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်လောက်မှာ အာရှနိုင်ငံတွေကို အစားအစာအဖြစ် မွေးမြူဖို့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ စတင်ယူဆောင်လာခဲ့ရာကနေ စနစ်တကျ မထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့တဲ့အတွက် ပတ်ဝန်းကျင်ထဲ ပျံ့နှံ့သွားပြီး ဒီနေ့အချိန်မှာတော့ အာရှတိုက်တစ်ခွင်လုံးရဲ့ စပါးစိုက်ပျိုးရေးအတွက် အကြီးမားဆုံး အန္တရာယ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့တာပါ။

သူတို့ဟာ ရေအောက်မှာ အသက်ရှူနိုင်တဲ့အပြင်၊ ရေခမ်းခြောက်သွားရင်တောင် ရွံ့နွံတွေ မြေကြီးတွေထဲမှာ (၆) လလောက်အထိ အသက်ရှင်နေနိုင်တာကြောင့် နှိမ်နင်းရ ခက်ခဲတဲ့ သတ္တဝါများ ဖြစ်ပါတယ်။

ရွှေခရုကို အပြတ်ရှင်းနိုင်မည့် နည်းလမ်းများ

၁။ စိုက်ပျိုးနည်းစနစ်ဖြင့် ကာကွယ်ခြင်း

ရွှေခရုတွေဟာ ရေများတဲ့နေရာမှာ လွတ်လပ်စွာ သွားလာစားသောက်နိုင်တာကြောင့် စိုက်ခင်းထဲမှာ ရေကို ခပ်ပါးပါး (၁လက်မမှ  ၁လက်မခွဲခန့်) သာ ထားပါ။ ရေထုတ်မြောင်းငယ်လေးတွေ ဖောက်ထားပေးပါက ရွှေခရုတွေဟာ ရေရှိရာ မြောင်းထဲကို စုလာမှာဖြစ်လို့ လွယ်ကူစွာ ဖမ်းယူနိုင်ပါတယ်။

၂။ သဘာဝနည်းဖြင့် နှိမ်နင်းခြင်း

• ဇကာတပ်ဆင်ခြင်း: ရေသွင်းပေါက်တွေမှာ ဇကာတပ်ထားခြင်းဖြင့် ပြင်ပမှ ခရုများ စိုက်ခင်းထဲသို့ အသစ်ဝင်ရောက်လာခြင်းကို တားဆီးပါ။
• ဥအဆုပ်များ ဖျက်ဆီးခြင်း: ကန်သင်းရိုးနဲ့ အပင်တွေမှာကပ်နေတဲ့ ပန်းရောင်/အနီရောင် ခရုဥအဆုပ်တွေကို တွေ့တာနဲ့ ချက်ချင်း ဆွတ်ယူဖျက်ဆီးပါ။
• ဖမ်းယူခြင်း: စိုက်ခင်းထဲမှာ ဝါးတိုင် (သို့မဟုတ်) သစ်ကိုင်းလေးတွေ စိုက်ထားပေးရင် ခရုတွေက အဲ့ဒီမှာ ဥလာချတတ်တဲ့အတွက် စုပေါင်းဖျက်ဆီးရ ပိုလွယ်ကူစေပါတယ်။
• သဘာဝအပင်နည်းများ: သင်္ဘောရွက်၊ ကနခိုရွက်၊ သို့မဟုတ် တမာရွက်တွေကို ကြိတ်ချေပြီး စိုက်ခင်းရေထဲမှာ စိမ်ထားခြင်းအားဖြင့်လည်း ခရုတွေကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ နှိမ်နင်းနိုင်ပါတယ်။
• ဘဲလွှတ်ကျောင်းခြင်း: စပါးမစိုက်ခင် သို့မဟုတ် ရိတ်သိမ်းပြီးချိန်တွေမှာ စိုက်ခင်းထဲ ဘဲလွှတ်ကျောင်းပေးခြင်းဖြင့် ခရုအကောင်ငယ်လေးတွေကို သဘာဝအတိုင်း ထိထိရောက်ရောက် နှိမ်နင်းနိုင်ပါတယ်။

၃။ ဓာတုဆေးဖြင့် နှိမ်နင်းခြင်း

စိုက်ခင်းထဲမှာ ရွှေခရုကျရောက်မှု အရမ်းများလာပြီဆိုရင်တော့ အမြန်ဆုံးနဲ့ အထိရောက်ဆုံး ထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့ မြန်မာ့ဩဘာ (Myanma Awba) က ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ စံချိန်မီ အရည်အသွေးမြင့် ခရုသတ်ဆေး စနေးဆိုက် ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။

• အကြံပြုချက်: ဆေးမဖျန်းခင် ရေ (၂) လက်မခန့် သွင်းထားပြီး ဆေးဖျန်းပြီး (၃) ရက်ခန့် ရေလှောင်ထားပေးပါက အထိရောက်ဆုံး နှိမ်နင်းနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ (ဓာတုဆေးသုံးချိန်တွင် လက်အိတ်နှင့် နှာခေါင်းစည်းများ တပ်ဆင်ရန် မမေ့ပါနှင့်)။

၄။ရွှေခရုဥအဆုပ်များကို ဖျက်ဆီးခြင်း

ရွှေခရုဥအဆုပ်များကို ဖျက်ဆီးခြင်းဟာ စပါးခင်းထဲမှာ ခရုကောင်ရေ ထပ်မတိုးလာအောင် အထိရောက်ဆုံးနဲ့ ကုန်ကျစရိတ်အသက်သာဆုံး နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ရွှေခရုဥ တစ်ဆုပ်မှာ အကောင်ရေ (၂၀၀) မှ (၅၀၀) အထိ ပါဝင်နိုင်တာကြောင့် ဥအဆုပ်တစ်ခုကို ဖျက်ဆီးလိုက်ခြင်းဟာ ခရုအကောင်ရေ ရာပေါင်းများစွာကို တစ်ခါတည်း သုတ်သင်လိုက်တာဖြစ်ပါတယ်

ရွှေခရုတွေဟာ အပင်တွေပေါ်မှာတင် မဟုတ်ဘဲ အောက်ပါနေရာတွေမှာ ဥချတတ်ပါတယ်

• စပါးပင်၏ ပင်စည်အောက်ခြေ (ရေမျက်နှာပြင်အထက်)

• ကန်သင်းရိုးနံရံများ

• စိုက်ခင်းထဲရှိ ဝါးတိုင်၊ သစ်ကိုင်း သို့မဟုတ် တိုင်များ

• ရေသွင်း/ရေထုတ် တံခါးများ၏ ဘေးဘောင်များ

ရွှေခရုဥတွေကို အထိရောက်ဆုံး ဘယ်လိုဖျက်ဆီးမလဲ

• လက်ဖြင့် ဆွတ်ယူဖျက်ဆီးခြင်း: ဥအဆုပ်ကို လက်ဖြင့် တိုက်ရိုက်ဆွတ်ယူပြီး ရေဖိချေဖျက်ဆီးပါ။ (သို့မဟုတ်) ခြောက်သွေ့တဲ့ မြေကြီးပေါ်မှာ ထားပြီး ဖိခြေနိုင်ပါတယ်။မှတ်ချက်: ဥအဆုပ်တွေကို ရေထဲမှာပဲ ထားခဲ့မယ်ဆိုရင် အကောင်ပေါက်နိုင်တာမို့ ရေထဲမှာ လုံးဝမကျန်အောင် ဖိချေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

• စိုက်ခင်းအတွင်းမှာ ဝါးတိုင်များ၊ သစ်ကိုင်းများ၊ သို့မဟုတ် အုန်းဆံဖတ်များကို နေရာအနှံ့ စိုက်ထားပေးပါ။ ခရုတွေဟာ ဒီပစ္စည်းတွေပေါ်မှာ ဥချဖို့ နှစ်သက်တာကြောင့် နောက်တစ်နေ့ နံနက်မှာ ဥအဆုပ်တွေကို စုပေါင်းပြီး အလွယ်တကူ လိုက်လံဖျက်ဆီးနိုင်ပါတယ်။

• ဥအဆုပ်များကို မီးရှို့ခြင်း/နေလှန်းခြင်း: ဥအဆုပ်တွေကို ခြောက်သွေ့တဲ့နေရာမှာ စုပုံပြီး နေပူထဲမှာ ထားခြင်း သို့မဟုတ် မီးရှို့ခြင်းဖြင့် အကောင်ပေါက်နှုန်းကို လုံးဝရပ်တန့်စေနိုင်ပါတယ်။

အကြံပြုချက်

အရောင်ကို ကြည့်၍ မှတ်သားခြင်း: ရွှေခရုဥတွေဟာ တောက်ပတဲ့ ပန်းရောင် (သို့မဟုတ်) အနီရောင် ဖြစ်တဲ့အတွက် အစိမ်းရောင်စပါးပင်တွေကြားမှာ အလွန်သိသာပါတယ်။ အဲ့ဒီအရောင်ကို တွေ့တာနဲ့ ချက်ချင်းဖျက်ဆီးပါ။

• မိမိစိုက်ခင်းတင်မကဘဲ ဘေးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တောင်သူများနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး တစ်ချိန်တည်းမှာ ဥအဆုပ်တွေကို လိုက်လံရှင်းလင်းပါက ပိုမိုထိရောက်မှု ရှိပါတယ်။

ဒီနည်းလမ်းတွေကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စပါးပင်နုချိန်မှာ ရွှေခရုရန်ကနေ အကာအကွယ်ပေးပြီး အထွက်နှုန်းကောင်းမွန်တဲ့ စပါးခင်းကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ပိုးမွှားရောဂါများကို အသေးစိတ်သိရှိလိုပါက Myanma awba _Facebook Page တွင် ဆက်သွယ်မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်ခင်ဗျာ